Yeni Konu Gönder  Yeni Yorum Gönder 
 
Konuyu Oyla:
  • Toplam: 0 Oy - Ortalama: 0
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
BİTÜM VE BİTÜMLÜ SICAK KARIŞIMA UYGULANAN DENEYLER
Yazar Konu
Bekir UÇAR
Araştırmacı
***

Yorum Sayısı: 126
Üyelik Tarihi: Mar 2011
Rep Puanı: 8
Teşekkürler: 0
36 Mesajına, 56 Teşekkür edildi.

Yorum: #1
BİTÜM VE BİTÜMLÜ SICAK KARIŞIMA UYGULANAN DENEYLER
BİTÜM VE BİTÜMLÜ SICAK KARIŞIMA UYGULANAN DENEYLER





SOYULMA DENEYİ: Kırılmış agrega numunesinin 9,5-6,3 mm’lik elekler arasında kalana kısmından 200 gr numune alınarak iyice yıkanır. Saf su ile birkaç defa çalkalandıktan sonra 110 oC lik etüvde kurutulur. Yıkanmış kurumuş malzemeden 100 ± 5 gram numune beher içine konur tartılır ve ısıtmak üzere 1 saat 140-150 oC derecede bekletilir.

Diğer taraftan mıcır numunesi hangi tip bitümle kaplamada kullanılacaksa o kaplamada kullanılacak bitümlü bağlayıcıdan 5. ± 0,1 gram 250 cm3 lük bir beher içine tartılır bitümlü bağlayıcı ihtiva eden beher bir kum banyosuna yerleştirilir. bitümlü bağlayıcı eriyince etüvde ısıtılmış mıcır derhal behere dökülür ve cam bagetle bitüm mıcır danelerinin üzeri homojen bir bitüm filmi ile kaplanıncaya kadar, kum banyosu üzerinde iyice karıştırılır.beherdeki karışım 10 cm çapında iki petri kabına eşit miktarda aktarılır.ve kaplanmış mıcırların üzeri çok hafif darbelerle düzeltilir. 10 dakika laboratuvar sıcaklığında bekletilir. Sonra petri kapları saf su ile dolu derin bir tepsi içerisine batacak ve petri kapların üzeride en az 3 cm su olacak şekilde yerleştirilir. 24 saat sureyle bekletmek üzere 60 oC’lik etüve konur. Bu sürenin sonunda petri kapları dışarı alınır. Suyu değiştirilir. Yandan gelen bir ışık altında bilhassa karışımın üstsüzü gözle incelenir.

Deney sonunda tüm agrega tanelerinin yüzeylerinin bütün yüzeye oranı, soyulmaya karşı dayanıklılık olarak verilir.


Soyulma: soyulma deneyi, su ve trafik etkilerine karşı bir dayanıklılık deneyidir. Bazı asfalt karışımlarda, suyun etkisiyle agrega ile asfalt arasındaki bağlar kaybolur ve böylece kaplama bozulur. Bunun önüne geçebilmek için bu bağın kaybolmasını yani soyulmayı önleyecek bir takım katkı malzemeleri (dop) kullanılır asfaltın agregaya daha iyi yapışması sağlanır.










İNCE FİLM HALİNDE ISINMA DENEYİ (TS EN 12607-2)

Bu deney ısının ve havanın yarı katı asfaltik maddeler üzerindeki etkilerini ölçmeye yarar. Deney sonuçları, beton asfalt tesisinde karışım hazırlanırken asfaltta meydana gelebilecek sertleşmenin derecesi hakkında fikir verir.



TANIM: İnce film halindeki ısıtma deneyi 3,2 mm kalınlığındaki bir asfalt filminin 5 saat süre ile 163 oC sıcaklıktaki döner tablalı (TFOT) bir etüvde ısıtılmasından sonra penetrasyon ve duktilite yönlerinden meydana gelen değişmelerin saptandığı bir deneydir.

CİHAZ: ETÜV: Ön kapağı camlı 30x30x30 cm boyutlarında elektrik ile ısıtılan sıcaklığı otomatik olarak kontrol edilen ve içinde dakikada 5-6 devir yapabilen ve üzerinde en az 14 cm çaplı iki numune kabı taşıyan rafı bulunan bir etüvdür.

NUMUNE KABI: 1 cm yüksekliğinde 14 cm çapında ve yaklaşık olarak 1. mm kalınlığında ki alimunyum ve paslanmaz çelikten yapılmıştır. Eğrilmiş ve zedelenmiş kapların kullanılmaması gerekir.

TERMOMETRE: 155-170 oC derece arasında 0,5 oC bölünmüş bşr termometredir.


NUMUNENİN HAZIRLANMASI: Denenecek malzemeden yeterli kadar alınarak dikkatle ısıtılır. Akıcı hale getirilir. Bu sırada asfaltın sıcaklığı, yumuşama noktasının 90 oC üzerindeki sıcaklığı aşmayacaktır. Asfaltın 25 oC’ deki özgül ağırlığına aşağıdaki hesaplama yapılarak ağırlıkça malzeme miktarı bulunur.


Numune kabının alanı: π.r2 = 3,14 x 72 = 153,86 cm2

3,20 mm kalınlığındaki asfalt filminin hacmi: 153,86 x 0,32 = 49,24 cm3
25 oC deki asfalt özgül ağırlığı: 1,030 gr/ cm3 kabul edilirse

Alınacak Numune miktarı: 49,24 x 1,030 = 50,72 gr olarak alınır.

Bu miktar da numune ± 0,5 gr duyarlıkta tartılarak numune kaplarına alınır. Numune kabı ısıtılarak asfalttın kabın her tarafına aynı yükseklikte olması sağlanır (3,2 mm)

Numune kaplarına eşit kalınlıkta yayılan numuneler oda sıcaklığına gelene kadar sogutulduktan sonra 0,01 gr duyarlıkta tartılır. Ayrıca orijinal penetrasyon tayini için, ısıtılmış numuneden penetrsayon kaplarına alınır ve penetrsayon tayini yapılır.



DENEYİN YAPILIŞI: Hazırlanmış numuneler 163 oC ± 1 dereceye kadar ısıtılmış etüvün rafı üzerine yerleştirilir. Ve raf döndürülür. Numuneler etüve yerleştirildikten sonra etüv sıcaklığının yeniden deney sıcaklığına erişmesi beklenir. Bundan sonra etüvün sıcaklığı 5 saat süre ile 163 oC de tutulur. Bu 5 saat etüv sıcaklığının 162 oC ye eriştiği andan itibaren başlar. Isıtma süresinin sonunda numuneler etüvden çıkartılır. Ve oda sıcaklığına kadar sogutulur. daha sonra 0,01 gr duyarlıkta tartılır. Agırlık kaybı her numune için ayrı ayrı hesaplanır.

Numuneler tekrar 163 oC deki etüve konur.15 dakika bekletilir. Etüvden alınarak bir kapta toplanır. Gerekirse bir elektrik ocağına tekrar ısıtılarak iyice karıştırılır.


Bundan sonra malzeme penetrasyon, duktulite ve istenilirse diğer deneyler için gerekli kap veya kaplara dökülür.

SONUÇLARIN VERİLMESİ:

a- Malzemenin orijinal penetrasyonu
b-Deneyden sonraki penetrasyonu
c-Deneyden sonraki penetrasyonun, orijinal penetrasyona göre yüzdesi
d-Deney sonrası duktilite deneyi
e- Her iki numunede agırlık kaybı orijinal ağırlıkların % si olarak hesaplanırve ortalamaları alınır.

Ağırlık kaybı= A-B x100
B

A= Orjinal ağırlık
B= Deney sonrası ağırlık

AMAÇ: Deney karışı hazırlama, serme sıkıştırma sırasında asfalt çimentosunda oluşan yaşlanma örneklenir. Deneyin iki amacı vardır
a- Yaşlanmış asfalt üzerinde fiziksel deneyler yapılır.
b-İşlem sırasında asfaltta oluşan kütle kaybı belirlenir. Asfaltın yaşlanmasından dolayı bir kütle kaybı oluşur, ancak bazı asfaltlarda okside oluşundan dolayı bir ağırlık artışı da söz konusudur.





YUMUŞAMA NOKTASI TAYİNİ ( TS-120 EN 1427- ASTM D36)

Biri blow asfalt (okside asfalt) diğeri yol üst yapılarında kullanılan asfalt çimentosu olmak üzere iki tane yarı katı asfalt numunesi alalım bunların 25 oC deki penetrasyonları birbirlerinin aynısı olsun eğer bu asfaltlar 45 oC ye kadar ısıtılarak penetrasyon deneyine tabi tutulursa artık penetrasyonlarının aynı olmadıkları ve asfalt çimentosunun daha yumuşak olduğu görülür. her iki numune daha da fazla ısıtılırsa kıvamlılıktaki fark daha belirgin olur. Örneğin 120 oC de asfalt çimentosu çok akıcı ve sıvı haline geldiği halde blow asfalt 175 oC de hemen hiçbir akıcılık göstermez.

Her iki asfaltta 0 oC ye kadar soğutulursa be defa asfalt çimentosunun diğerine göre çok daha sertleşmiş olduğu görülür.

Görülüyor ki asfalt çimentolarının kıvamlılıkları ısı değişmelerinden blow asfalta göre daha az etkilenmektedir. Asfaltların bu özekliklerine ısıya karşı duyarlılık denir.
Değişik ham petrollerden üretilmiş asfaltların ısı değişimlerine karşı olan duyarlıkları farklıdır. Fakat bu fark blow asfaltları ile normal olarak kaplamalarda kullanılan asfalt çimentoları arasındaki farka göre oldukça küçüktür.
Asfaltların sıcaklık değişmelerine karşı olan duyarlıklarını ölçmek için en kısa ve basit yöntem yüzük ve bilye yöntemi ile yumuşama noktasının bulunmasıdır.

TANIM: yumuşama noktası bir su banyosu içine yerleştirilmiş, üzerinde bir bilye bulunan, standart bir kap içerisindeki bitümlü maddenin belli bir hızla ıstılmasıyla, yumuşayan malzemenin tabana değdiği anda termometreden okunan sıcaklıktır.




CİHAZLAR:

- Halka prinçten yapılmıştır.
- Bilye çelikten yapılmıştır.
- Kap 600 veya 800 cm3’ lük bir beher
- Termometre
NUMUNENİN HAZIRLANMASI: Halka önceden amalgamlanmış ( veya vazelinle yağlanmış) bir prinç levha üzerine oturtulur. Numune eritilerek, halkanın üst düzeyini aşacak şekilde doldurulur. Bir saat süre ile soğutulur, taşan kısmı ısıtılmış spatula ile alınır.


DENEYİN YAPILIŞI: yumuşama noktası 80 oC veya daha aşağı olan maddelerle deneyin yapılışı: beher 5 oC ye kadar soğutulmuş saf su ile doldurulur, numuneyi taşıyan halkanın alt üst yüzü su banyosunun tabanından 2,5 cm yukarıda olacak şekilde yerleştirilir.(sehpalı tiplerde halka özel yerine oturtulur) bu arada bilye suya konur -2 ile 80 oC arasında bölmelenmiş termometre, civa haznesinin ucu halkanın alt yüzü ile aynı düzeyde ve halkadan 0,5 cm uzaklıkta bulunacak şekilde su banyosuna sarkıtılır. su banyosunun sıcaklığı 15 dakika süreyle 5 oC de sabit tutulur. Sonra bilye, uygun bir maşa yardımıyla halka içindeki numunenin tam ortasına yerleştirilir. Banyonun suyu ilk 3 dakikadan sonra dakikada 5 oC yükselecek şekilde ısıtılır. Sıcaklığın artması ile yumuşayan malzemenin banyonun tabanına değdiği anda termometreden okunan sıcaklık YUMUŞAMA NOKTASI olarak kaydedilir.

Yumuşama noktası 80 oC den yüksek olan bitümlü malzemelerde deneyin yapılışı:

a-kullanılacak termometre 30-200 oC arasında bölmelenmiş olmalıdır.
b- deney yine yukarıda anlatılan şekilde yapılmalı, yalnız saf su yerine gliserin kullanılmalıdır. Bu çalışmalarda başlangıç noktası 32 oC olmalıdır. ısıtma sırasında bek kabın yan tarafında bulunmalıdır.
Yumuşama noktası tayini iki numune üzerinde yapılmalı ve sonuç olarak bu iki degerin ortalaması verilmelidir.

AMAÇ: Asfalt çimentolarının sıcaklığa karşı duyarlılığını ölçmek için( hangi sıcaklıkta asfaltın akmaya başladığı) yüz-bilye yöntemiyle yumuşama noktası olarak ifade edilen sıcaklığı belirlenir. Yumuşama noktası çok yüksek olan bitümlerin viskoziteside yüksek olduğundan yapım sıcaklıkları yüksek olmalıdır.







DUKTİLİTE DENEYİ (ASTM –D113)

Duktilitenin kelime anlamı (uzama) veya (çekebilme) demektir. Asfalt çimentolarının önemli özelliklerinden biridir. Uzama yeteneği fazla olan asfalt çimentoları, duktilite değeri daha düşük asfalt çimentolarına göre, daha üstün bir bağlama yeteneğine sahiptirler. Diğer yandan çok yüksek duktilite değerine sahip asfaltlar ise, ısı değişimlerine karşı fazla duyarlılık, gösterirler, bu nedenle çeşitli asfaltların duktilite değerleri sınıflandırılmıştır.

TANIM: Duktilite kısaca asfalt çimentosundan yapılmış standart briketin belirli sıcaklık ve hızda kopmadan çekilebildiği uzunluğun cm cinsinden ifadesi olarak tanımlanabilir.

Bir asfalt çimentosunun duktiletisini ölçmek için, standart bir kalıba asfalt çimentosundan bir numune dökülür. Sonra numune duktilite cihazındaki yerine konur. Su banyosu 25 oC ±0,5 e ayarlanmış olmalıdır. Asfalt briketi bu sıcaklıkta 5±0,25 cm/dakika hızla çekilir. Numune belli bir uzamadan sonra kopar. Kopma anındaki uzama miktarının cm cinsinden değeri duktilite hesaplanır.


CİHAZLAR:
- prinç kalıp
- Su banyosu en az 10 litre hacminde istenilen deney sıcaklığını 0,1 oC duyarlıkta ayarlanabilen ve numuneyi alttan 5 cm yukarıda ve su yüzeyinden de 10 cm derinlikte tutabilecek delikli bir rafı bulunan banyodur.

Duktilite cihazı: denenecek asfalt çimentosu ısıtarak akıcı hale getirilir.280 mikrometre elekten süzülür ve duktilite kabına dökülür. Kabın iç yüzeyleri ve alta konulan prinç levha (vazelinle yağlanmış olmalıdır) numune kabının içine üstü geçinceye kadar doldurulur. 30-40 dakika oda sıcaklığında ve 30 dakikada 25 oC lik su banyosunda bekletilir.
Banyodan çıkartılan kalıptaki asfalt çimentosunun fazlası ısıtılmış spatula ile kesilerek numunenin üst yüzü düzeltilir. Sonra 25 oC su banyosunda 1,5 saat bekletilir briket alt levhada ayrılır, kalıbın yan parçaları çıkartılır ve briket çabucak düktulite cihazındaki yerine konur. Kalıptaki delikler kalıbın pimlerine iyice oturtulmalıdır. Dakikada 5 cm hızla piriket kopuncaya kadar çekilir. Numune biriketi koptuğu anda cihazın kenarındaki cetvelden uzama miktarı cm cinsinden okunur.
Sonuçların verilmesi: Normal düktulite deneyi numunenin kopması ve iplik şeklinde uzamış numunenin kesik alanının pratikte sıfır olması demektir. Bu şekilde 3 numunenin ortalaması numunenin duktulitesi olarak verilir.

Eğer bitümlü madde deney sırasında suyun üst yüzeyine çıkar ya da dibe çöküyorsa bu deney normal değildir. Buna engel olmak için madde suyun dibine çöküyorsa cihazdaki suyun özgül ağırlığının artırmak gayesi ile sodyum klorür( Tuz) eğer madde su yüzüne çıkıyorsa özgül ağırlığını düşürmek için metil alkol katılır. Eğer ard arda 3 deney normal gidişi sağlamasa bu denek koşullarında duktulitenin bulunamadığı bildirilir.
AMAÇ; Duktulitenin kelime anlamı uzama veya çekebilme demektir. Asfalt çimentosunun düşük sıcaklıkta ( 25-13-7 oC) gibi kohezyondan oluşan dayanımı duktulite ile belirlenir. Belirlenen sıcaklıktaki su banyosu içerisinde 50mm/dk hız ile bitüm çekilerek kopma anındaki uzaması cm olarak bulunur.

PENETRASYON DENEYİ ( TS118EN1426 ASTMD5)

Asfalt çimentosu oda sıcaklığında yarı katı bir maddedir. Viskozitesini düşürmek için ısıtıldığı zaman bile kıvamlılığını furol viskozite cinsinden tayin etmek pratik değildir.
Kıvamlılıkla ilgilenmemizin nedeni asfaltın yol sıcaklığındaki bağlama yeteneğini veya bağlayıcı gücünü saptamaktır. Asfalt çimentosunun kıvamı arttıkça karışım içerisindeki taşları bir birine daha kuvvetli bağlayacağı doğaldır. Penetrasyon deneyi ile asfalt çimentolarının sertlik ve kıvamı tayin edilir. Penetrasyonun kelime anlamı, batma veya içe girme demektir.

Tanım; Standart bir iğnenin belirli bir belirli bir yük altında ve belirli bir süre içinde asfalt numunesi içerisine dikey olarak batma mesafesidir. Deney sırasında numunenin sıcaklığı sabit tutulur. Deney şartlarının belirtmediği durumlarda ağırlık 100 gram sıcaklık 25 oC ve zaman 5 saniye olarak alınacaktır. penetrasyon birimi santimetrenin yüzde biridir. Aletin göstergesindeki her bir bölüm 0,1 mm yi gösterir.

Örneğin: deney sonunda okunan değer 100 ise, asfalttın penetrasyonu 100 demektir. Yani iğne asfaltın içerisine 1 cm girmiş demektir.

Penetrasyon değeri kıvamlılıkla ters orantılıdır. Penetrasyon yükseldikçe asfalt yumuşar.





CİHAZLAR:

Penetrasyon cihazı: deney için kullandığımız penetrasyon cihazı sürtünmeye uğranmadan serbestçe batabilen standart bir iğne ile batma miktarını gösteren göstergeden ibarettir.

İğne: deney sırasında numune içine batacak olan iğne, şartnamelerde şekli verilmiş olan standart bir iğnedir. Ve penetrasyon cihazına takıldığında dışarıda kalan kısmı 40-43 mm arasında olacaktır.

Numune kabı: deneyde kullanılacak kaap, metal veya camdan, silindirik yapılmış ve dibi düz yapılmış olup laboratuarda penetrasyon kabı olarak isimlendirilir.
Su banyosu: sıcaklığı 25 oC ±0,1 de ayarlanabilen bir regülâtörle donatılmış ve en az 10 lt su alabilecek hacimde olmalıdır.

NUMUNENİN HAZIRLANMASI: Numune aşırı ısıtmalara sebebiyet vermeden, kolayca dökülebilen sıcaklığa getirilir. Bu sıcaklık hiçbir zaman malzemenin yumuşama noktası 90 oC den fazla olmamalıdır. Numune hava kabarcıkları kaybolup homojen oluncaya kadar karıştırılır. Sonra numune kabına dökülür. Bu döküm işi, numune deney sıcaklığına kadar soğuduğunda penetrasyon iğnesinin en çok batabileceği noktanın tabanından 1 cm yukarıda bulunmasını sağlayacak yükseklikte olmalıdır.

Eğer deney değişik koşullarda yapılacak ise, her koşul için numune ayrı kaplarda hazırlanır. Bundan sonra ağzı kapatılarak tozdan korunur. 21-30 o C arasında olan bir yerde soğutulur. Soğuma süresi 1-1,5 saat arasındadır. Numune kabı ile birlikte istenilen sıcaklıktaki su banyosuna batırılır. 1-1,5 saat bekletilir.

DENEYİN YAPILIŞI: Penetrasyon cihazı düzgün bir yere yerleştirilir. Gösterge sıfıra getirilir. Numune kabını taşıyan taşıma kabı su ile dolu olarak penetrasyon cihazının tablasına yerleştirilir. İstenilen ağırlıkla yüklenen iğne numunenin yüzeyine ancak değecek şekilde ayarlanır. Bu ayarlama yandan gönderilen ışık altında, iğne ucunu su içindeki görüntüsüyle birleştiği an tamamlanmış kabul edilir. İğne belirli bir zaman ağırlığında serbest bırakılır. Zaman bitiminde penetrasyon değeri göstergeden okunur.

Kabın kenarından ve birbirlerinden 1’er cm uzaklıkta en az üç okuma yapılır. bu okumalar en kısa zamanda arka arkaya yapılmalıdır. İğne, her seferinde uygun bir çözücüyle ıslatılmış bezle silinir. Sonra kuru bezle temizlenir.

SONUÇ: Deney sonunda bildirilecek penetrasyon değerleri arsındaki fark aşağıda verilenlerden fazla olmayan üç değerin ortalamasıdır.

En düşük ve en yüksek değerler arası fark;
0’ dan 49’ a kadar fark 2
50 ‘den 149 ‘ a kadar fark 4
150 ‘ den 249’ a kadar fark 6
150’den 250 ye kadar fark 8
Eğer farklar yukarıda gösterilen değerleri aşarsa ikinci bir numune ile deney tekrarlanır. Bu deney sonunda da yukarıdaki koşul sağlanmazsa bütün sonuçlar atılır. Deney tümüyle baştan yapılır.

AMAÇ: Asfalt çimentosunun sertlik veya kıvamlılıkları belirlenir. Standart bir iğnenin belirli bir yük (100 gr) altında belirli bir süre ( 5 saniye) asfalt içine dikey olarak batığı mesafe 0,1 mm cinsinden bulunur. penetrasyon değeri kıvamlılıkla ters orantılıdır. Penetrasyon yükseldikçe asfalt yumuşar kıvamlılık artıkça asfalt sertleşir.

ELASTİK GERİ DÖNME DENEYİ ( TSEN13398)

Deneyde duktilite aleti kullanılarak istenilen sıcaklıkta (25 o C) bitümün elastik geri dönmesi geri dönen elastik deformasyon belirlenir.
Deney genellikle elestometrik modifiye bitümlere uygulanır. Ancak diğer bitümlere uygulandığında az miktarda geri dönme bulunur. Modifiye bitüm şartnamesine göre elestometrik modifiye bitümlerde elastik geri dönme minimum %50 olmalıdır.

Deneyin Yapılışı: duktilite numunesi gibi hazırlanan asfalt. Duktilite cihazında çekilir. 20 cm gelince kesilir ve yarım saat 25 oC ‘lik suda bekletilir ve yeniden ölçülür.

Örnek; İlk boy__20 cm
İkinci boy__15 cm

Hesap= 15 x100 = %75 geri dönme
20










PROFİLOMETRE OKUMALARI ( PÜRÜRZLÜLÜK DENEYİ)


Düzgünlük sınıflanması | R | Değeri

Çok iyi 0-0,71
İyi 0,72-1,11
Orta iyi 1,12-1,58
Orta 1,59-1,80
Kötü 1,81-2,13
Çok Kötü > 2,13

| R|: Uluslar arası pürüzlülük indeksi
Birim: metre/ kilometre ( m/km)
Not: 1000 metrede 1,80 metreden az olacak
SN Sınıflanması ( kayma direnci)

SN SINIFLAMASI SN DEĞERİ

İyi > 45
Orta 45-30
Kötü < 30
SN Ort 31

Durum Orta







Not: Ölçümler bütün yol boyunca profilometrenin her trafik şeridini ortalayarak ilerlemesiyle alınır. Altgeçit, üstgeçit, menfez, köprü vb. gibi yerlerden alınan ölçümler. | R | hesaplanmasında değerlendirme dışı tutulur. Bu gibi değerlendirmeye alınmayan kısımların düzgünlük kontrolü mastarla yapılır.

Not (2) : karışıma fiber katılması ( dizayn)

Örnek; 1150 * 6,7 / 100 = 77,05
1150 + 77,05 = 1227,05 * 0,35 / 100 = 4,29 (fiber)

Plentte uygulama
100-67 = 933 malzeme sıcak silo yüzdeleriyle çarpılır ve bitüm eklenir.


BİTÜM MİKTARI TAYİNİ (ASTM D2172)

Bitümlü karışımlarda bitüm miktarının tayini aşağıdaki amaçlar için yapılır;
İmalat sırasında, karışımdaki bitümün dizayn değerine uygun verilip verilmediğini belirlemek, Karışımdaki agrega gradasyonunu belirlemek,
Bozulmuş kaplamalardan alınan karotlar üzerinde, bitüm miktarı ve gradasyon belirleyerek, kaplamanın muhtemel sebeplerini araştırmak.
Karışımdan ya da kaplamadan alınan numune, spatula veya küçük bir kürek ile ayrıştırabilecek kadar yumuşak değilse bir tepsiye konarak yumuşaması için 110 ± 0C etüvde bekletilir.
Santrifüjlü ya da ısıtıcılı cam ekstraktör aleti kullanılarak deney yapabilir. Santrifüjlü ekstraktör ile deney daha kısa zamanda bitmekte ancak filler kaybı yüksek olmaktadır. Isıtıcılı cam ekstraktör (Soksolet) ile deney yaklaşık 2-4 saat sürmekte ancak filler kaybı daha az olmaktadır.
EKSTRAKSİYON DENEYİ
AŞINMA TABAKASI
ELEK ANALİZİ
Kümülatif Kap + Numune gr ( A )
Elek No Kalan Yüzde Geç. Tolerans Şartname Kap Darası gr ( B )
1 1/2" Net Bitümlü Numune ( C ) 1485,1
1" 100 100 100 Kap+Kuru Numune ( D )
3/4" 100,0 100 100 Kuru Numune ( E ) 1392,5
1/2" 89 93,6 90 - 98 90 - 100 Deneyden Önce Filitre Kağıdı ( F )
18,6
3/8" 469 66,4 59 - 67 50 - 75 Deneyden Sonra Filitre Kağıdı ( G )
19,9
No. 4 909 34,8 32 - 38 25 - 40 Filitre İçerisindeki Kalıntı Filler (H )
1,3
No. 10 1025 26,5 24 - 30 20 - 30 Net Kuru Numune ( L ) 1393,8
No. 40 1185 15,0 12 - 17 12 - 22
No. 80 1215 12,8 9 - 14 9 - 17 Bitüm Miktarı gr M= C - L 91,30
No. 200 1260 9,6 8 - 11 8 - 14
Orjinal ağ : 1394 %' e BİTÜM N = M/L*100 6,55
Bitüm %’si tayini deneyinin yaygın olarak kullanılan cam ekstraktör ile yapılışı aşağıda özetlenmiştir. Karışımın Dmax’ına göre uygun miktarda malzeme filtre kâğıdı yerleştirilmiş tel sepet içine konulur. Cam silindire ayrışıtırcı, trikloretilen seviyesi tel sepetin koni ucundan aşağıda olacak miktarda konulur. Tel sepet cam silindire yerleştirilir. Yoğunlaştırıcı cam silindirin üzerine yerleştirilir ve yoğunlaştırıcı içinden sürekli soğuk su geçmesi sağlanır. Cam silindirin altında bulunan ısıtıcının sıcaklığı ayrıştırıcı yavaşça kaynayacak ve yoğunlaştırıcıdan sepet içine düzenli bir akış sağlanacak şekilde ayarlanır. Etilen kaynamaya başlandığında buharlaşan kısmı üstteki soğuk yoğunlaştırıcıya çarparak yoğunlaşır ve karışımın üstüne damlamaya başlar. Ve karşımın içindeki bitümü ayrıştırır. Sepetin alt konik ucundan etilenin rengi açık kehribar, görünene kadar işleme devam edilir. Daha sonra bitümü alınmış agrega tel sepetten çıkarılarak etilenin uçması için oda sıcaklığında bir süre bekletildikten sonra 110 ± 0C’lik etüvde sabit ağırlığa kadar kurutulur. Daha sonra karışımın kendi ağırlığında bitüm miktarı hesaplanır. Gradasyonun belirlenmesi isteniyorsa deneyden çıkan agreganın elek analizi yapılır. Agreganın yıkama sırasında, ince danelerin yüzmemesi için, bir miktar çok köpürme oluşturulmayacak, sıvı bulaşık deterjanı kullanılır. Bitüm %’si tayin sırasında, karışımdaki bir miktar filler malzemesi etilen ve bitümle miktarda filler kâğıdından süzülür. Bu nedenle, bitüm miktarı ve agrega gradasyonu hesaplanırken filler kaybının dikkate alınması gerekir. Filler kaybı her farklı karışım filtre kâğıdı ve ekstraktör için önceden belirlenir.







SCHLLENBERGER BİTÜM SÜZÜLME DENEYİ (TMA)

135 0C ± 5 0C’ de hazırlanan 1000 gr TMA karışımı 1000 ml’lik cam behere konularak 0,1 gr hassasiyetinde tartılır. Beher, üzeri kapatıldıktan sonra 1 saat + 1dk süre ile 185 0C sıcaklıktaki etüvde bekletilir. Bu sürenin sonunda etüvden çıkartılır ve karışım beheri sarsmadan boşaltılır, boşaltılan kısım 0,1gr hassasiyette tartılır ve ağırlık kaybı yüzde olarak hesaplanır.

KUM YAMA METODU İLE YÜZEY YAPI DERİNLİĞİNİN TAYİNİ İÇİN STANDART DENEY METODU (T.M.A) (ASTM E 965)

Deneyin yapılışı;
Deney yüzeyi; deney yapılacak yüzey incelenir ve çatlak veya derz içermeyen homojen ve kuru bir alan seçilir, önce sert sonra yumuşak fırça kullanılarak deney alanı temizlenir. Portatif rüzgâr kalkanı deney alanı etrafına yerleştirilir.
Kum numunesi; hacmi bilinen silindiri kuru kumla doldurulur ve tabanı yavaşça sert bir yüzey üzerine birkaç kez vurulur, üstte kalan boşluğa kum doldurulur ve cetvelle düzeltilir. Eğer laboratuar terazisi varsa kap içerisindeki kum tartılır ve her ölçüm için bu ağırlık kullanılır.
Deney ölçümü; hacmi ve ağırlığı bilinen kumu rüzgâr ve kalkanı tarafından çevrelenen temizlenmiş deney alanına yayılır. Kum serme diski ile yüzeydeki agregaların tepesine kadar daire şeklinde kum yayılır. En az 4 ölçüm alınarak bu dairenin çapı bulunur ve kaydedilir. Çapın 305 mm’den (12 inch) daha büyük olduğu çok düzgün yüzeylerde normal kum hacminin yarısı kullanılır.
Deney ölçümlerinin sayısı; rastgele seçilmiş en az dört ölçümün aritmetik ortalaması, yapılan yerin ortalama yüzey yapı derinliği olarak alınır.

HESAPLAMALAR


V=



V= Silindirin iç hacmi, mm3 (İnch3)
d= Silindirin iç çapı, mm (inch)
h= Silindirin yüksekliği, mm (inch)
Ortalama yüzey yapı derinliği aşağıdaki formül yardımıyla ortalama yüzey pürüzlülük derinliği bulunur.

Xd =



Xd= Ortalama yüzey yapı derinliği mm, (inch)
V = Kum numunesinin hacmi, mm3 (inch3)
D = Serilen kumun ortalama çapı mm, (inch)



Hatalı deneyler

Hatalı deneyler ve aynı yüzeyde yapılan deney sonuçları ortalamasından en az 0,13mm farklı olan deneylerin sonucu ortalamaya alınmaz.

POLİMER MODİFİYE BİTÜMLER (PMB)

Modifiye bitümler, normal bitüme (asfalt çimentosuna) kimyasal katkılar eklenerek, bitümün kimyasal yapısının ve/veya fiziksel ve mekanik özelliklerinin değiştirilmesi ile hazırlanır. PMB ya işyerinden uzakta merkezi bi plentte ya da özel mobil ünitelerde, kullanımdan önce şantiyede üretilirler.
Modiye bitümlerin ve karışımların kullanılan amaçları aşağıda özetlenmiştir.
Düşük sıcaklıklar için daha yumuşak karışımlar elde etmek ve çatlakları azaltmak.
Yüksek sıcaklıklar için daha sert karışımlar elde etmek ve tekerlek izinde oturmayı azaltmak.
 Yapım sıcaklıklarında viskoziteyi düşürmek.
 İşlenebilirliği ve sıkışmayı iyileştirmek.
 Karışımın dayanımını ve stabilitesini arttırmak.
 Karışımın ve aşınma dayanımını iyileştirmek ve agrega kopmasını azaltmak.
 Kaplamanın düşük sıcaklık çatlaklarını azaltmak.
 Karışımın yorulma dayanımını iyileştirmek.
 Marjinal asfalt çimentolarının kalitesini yükseltmek.
 Yaşlanmış asfalt bağlayıcıyı tekrar gençleştirmek.
 Marjinal agregaların kullanımı sağlamak.
 Asfalt bağlayıcının ömrünü uzatmak.
 Agrega üzerinde daha kalın asfalt filmi oluşturmak.
Yapışmayı iyileştirmek ve asfalt çimentosunun agrega yüzeyinden soyulmasını azaltmak.




 Kusmayı azaltmak.
 Geliştirilmiş çatlak dolgusu sağlamak.
 Yakıt döküntülerine karşı dayanım artışı sağlamak.
 Yaşlanmaya ya da oksidasyona karşı dayanım artırmak.
 Kaplama tabakalarının kalınlığı azaltmak.
 Kaplamanın ömür-döngü maliyeti azaltmak.
 Kaplamaların tüm performansını geliştirmek.

Karışımın yapılacağı bölgenin iklim koşulları ve yolun trafiği dikkate alınarak, kaplamanın iyileştirilmek istenilen özelliklerine uygun modifiye bitüm tipi seçilir. Farklı modifiye edici katkılar kullanılarak, istenilen özellikleri sağlayan modifiye bitüm üretimi mümkündür. Modifiye bitümlerde kullanılan kimyasal katkılar aşağıda verilmektedir.

Elastomerik Termoplastik Polimerler
Styrene-Butadiene-Styrene Copolymer SBS
Styrene-Isoprene-Styrene Copolymer SIS
Styrene-Butadiene SB
Random Copolymer SBR
Plastomerik Termoplastik Polimerler
Ethylene-Vinyl acetate copolymer EVA
Ethylene-methyl acrylate copolymer EMA
Ethylene-butyl acrylate copolymer EBA
Polyisobutylene PIB
Latex
Plychloroprene
SBR
Natural rubber
Crumb rubber
Modifiye bitümlerde kullanılan ana kimyasal katkılar

Modifiye bitüm, kullanılan polimerin erime noktasının üzerinde bir sıcaklıkta bitüm ve polimerin, fazların (bitüm polimer) tamamen karışımını sağlayacak uygun karıştırıcı ile homojen olarak karıştırılması sonucu üretilir.
Belirlenen sıcaklığa kadar ısıtılmış bitüm içerisine katkı malzemesi belirlenen oranda katılarak karıştırılır ve genellikle bu karışım bir değirmenden geçirilerek fazların karışması ve homojenlik sağlanır. Aşağıdaki tabloda modifiye bitüm şartnamesinde yer alan modifiye bitüm tipleri ve kullanılacak bölgelerimiz verilmektedir.


BİTÜM ÖZĞÜL AĞIRLIK DENEYİ (TS 1087)

TANIM: Bitümlü maddelerin özgül ağırlığı, bunların 25 °C de bilinen hacmi bilenen bir miktarının ağırlığının, aynı sıcaklıkta ve ayni hacimdeki suyun ağırlığına bölünmesinden elde edilen orandır. ( Şu şekilde gösterilir: Özgül ağırlık 25/25 °C da) özgül ağırlık tayini için bitümlü maddelerin karakterlerine göre çeşitli yöntemler kullanılır.

Hidrometre Yöntemi:
Çok akıcı bitümler için kullanılır. Bunun için yeterli miktarda numune bir teneke kaba boşaltılarak yerine göre, içine soğuk veya ılık su bulunan bir banyoya oturtulur. Teneke kap içindeki madde sıcaklığı 25 °C a gelinceye kadar karıştırılır, sonra derhal hidrometre silindirine boşaltılarak uygun bir hidrometre yardımı ile özgül ağırlığı tayin edilir. Eğer sıvının viskositesinden dolayı hidrometrenin batışı çok yavaş ise gerektiği kadar beklenerek kararlı bir noktaya kadar batması sağlanır. Kararlı noktaya karşılık olan bölge okunduktan sonra hidrometre 3-4 bölme kadar içeriye itilip derhal kendiliğinden yükselip yükselmediği gözlenir. Eğer yükselmiyorsa maddenin yüksek viskositeli oluşundan dolayı hidrometre yönteminin uygulanamayacağı anlaşılır. Bu durumda piknometre yöntemi kullanılmaktadır. Yukarıda anatılan yöntemde hidrometre üzerinde okunan değer 15°C daki suyun özgül ağırlığının birim kabul edilmesine dayanır. Prarikte 25 °C daki özgül ağırlık istenir. Bunun için bulunan değerin 1,002 ile çarpılması gerekir.

Özgül ağırlık 25/25 °C = Özgül ağırlık 25/15 °C * 1,002

Piknometre Yöntemi:

Yüksek viskoziteli sıvı ve yarı-katı bitümlü maddeler ve asfalt emülsiyonları için kullanılır.
Özgül ağırlık tayini bir piknometre ile yapılır. Piknometrenin ağzı cam bir kapağın iyice oturacağı şekilde tıraşlanmştır. Cam kapağın içinde 1-2 mm çapında kılcal bir çıkış borusu vardır. Hava kabarcıklarının çıkabilmesini sağlamak üzere kapağın alt yüzü iç bükeydir.
Özgül ağırlık tayininden önce piknometre temizlenip kurutulur ve kapağı ile birlikte, 1 mg’a duyarlı terazide tartılır. Bu ağırlık (a) olsun. Sonra piknometre saf su ile doldurulur. Kapağı sıkıca kapatılır. 25 °C lık su banyosunda en az 40 dakika bekletilir. Bu süre sonunda banyodan çıkartılır. Kabın dışı temiz ve kuru bir bezle veya süzgeç kağıdı ile silinerek iyice kurutulduktan sonra tartılır. Bu ağırlık ( b) olur.
Yol inşaatında kullanılan çok akıcı yağ ve katranların özgül ağırlığını tayin etmek için numune 25 °C a getirilir ve piknometreye ağzına kadar doldurulur. Bu esnada piknometre içine hava kabarcıklarının girmemesine dikkat edilmelidir. Kapak sıkıca yerine getirilerek sıvının fazlası kapak üzerindeki delikten dışarı taşırılır ve taşan kısım temiz, kuru bir bezle dikkatle silinerek temizlenir, tartılır. Bu ağırlık ( c) olsun. Maddenin özgül ağırlığı aşağıdaki formülden hesaplanır.

Özgül ağırlık = c-a
b-a
yukarıda anlatıldığı şekilde özgül ağırlık tayinine uygun olmayan yüksek viskoziteli katran ve asfaltlardan küçük bir miktar alınarak dikkatle, ağır ağır ısıtılarak akıcı hale getirilir. Bu sırada maddenin her hangi bir buharlaşma kaybına uğramamasına dikkat edilmelidir. Böylece yeterli bir akıcılık sağlanınca piknometre yaklaşık yarısına kadar numune ile doldurulur. Numune piknometre içine dökülürken kabın üst kısımlarına bulaşmamasına ve hava kabarcıklarının numune içinde kalmamasına dikkat edilmelidir. Piknometre doldurulmadan önce hafifçe ısıtılır. Sonra oda sıcaklığına kadar soğutulur. Kapağı ile beraber tartılır. Bulunan ağırlık ( c) olsun teraziden alınan piknometrenin geri kalan kısmı soğuk su ile doldurulur. Ve kapağı sıkıcı kapatılarak 25°C su banyonsuna batırılır. En az 40 dk sonra piknometre sudan çıkartılr, dısındaki su temiz bir bez ile silinir ve cabucak tartılır bu ağırlıkta (d) olsun numunenin özgül ağırlığı aşağıdaki formülden hesaplanır.


Özgül ağırlık = c-a
(b-a)-(d-c)


Özgül ağırlık tayinleri yapılırken şu ayrıntılara önem verilemelidir:
 Kullanılacak soğuk su yeni damıtılmış olmalıdır.
 Piknometrenin dışı kullanılırken elin sıcaklığı ile piknometrenin ısınıp genleşmesine meydan verilmemelidir.
 Piknometre doldurulurken ve kapağı kapatılırken içinde hava kabarcığı bırakılmamalıdır.
 Tartımlar cabuk yapılmalı ve 1 mg ma duyarlı olmalıdır.
 Bulunan özgül ağırlık değerler arasındaki farklar 0,005 gramı geçmemelidir.


VİSKOZİTE ( TS 117)

Viskozite asfaltın kıvamlılığı ile ilgili ve akmaya karşı olan direncinin bir ölçüsüdür. kıvamlılık artıkça, yani asfalt yarı – katı hale yaklaştıkça viskozite değeri yükselir. Viskozite deneyinin amacı, asfaltın uygulama sırasında ısıtıldıkları sıcaklık sınırları içerisinde akma özelliğini tayin etmektir
Saybolt –furol viskozite sıvı petrol asfaltları ve asfalt emülsiyonları için kullanılır.
Asfalt çimentolarının, pompalama ve doldurma, boşaltma sırasındaki akma özelliğini belirlemek için Broofield viskozimetre aleti kullanılır. Ayrıca aynı aletle sıcak karışımların karıştırma ve sıkıştırma sıcaklıklarında viskoziteye bağlı olarak bulunur. asfaltın viskozitesinin 170 ± 20 santistok olduğu sıcaklık karıştırma sıcaklığı ve viskozitesinin 280 ±30 santistok olduğu sıcaklık sıkıştırma sıcaklığı olarak belirlenir.

DESTİLASYON (TS122), BUHARLAŞTIRMA KALINTISI (TS132)

Sıvı petrol asfaltları ve asfalt emülsiyonlarında, asfalt çimentosu miktarını belirlemek için farklı yöntemler ile destilasyon buharlaştırma yapılır.


ASFALT EMÜLSİYONLARINDA ÇÖKME, 5 GÜNLÜK (TS132)

Deney, asfalt emülsiyonu depolandığı zaman oluşabilecek ayrışmayı belirlemek için yapılır. Mezür içerisinde oda sıcaklığında 5 gün bekletilen emülsiyonun alt ve üst kısmından örnek alınarak asfalt kalıntı miktarı belirlenir. Alt ve üst arasındaki fark % 5 den az olmalıdır. Emülsiyon depolamadan kullanılacaksa be deney yapılmayabilir.

MODİFİYE BİTÜMLERDE DEPOLAMA STABİLİTESİ (TS EN 13399)

Modifiye bitümler depolandığında polime-bitüm ayrışmasının olup olmadığını belirlemek için uygulanan bir deneydir. Modifiye bitüm 3 gün 180 °C de mezur içerisinde bekletilir ve daha sonra üst ve alt kısımdan örnek alınarak yumuşama noktası ve penetrasyon deneyleri yapılır fark olup olmadığına bakılır.

PARLAMA NOKTASI NOKTASI DENEYİ ( TS EN ISO 2592,TS1171)

TANIM: Parlama noktası,bir maddenin buharının alev temasında geçici olarak parladığı fakat yanmaya devam etmediği en düşük sıcaklıktır.

Bir malzemenin parlama noktasının bilinmesi, o malzemenin uygulaması sırasında ısıtılırken meydana gelebilecek herhangi bir tutuşma ve yangın tehlikesinin önlenmesi bakımından çok önemlidir.

Parlama noktası tayininde çeşitli yöntem ve cihazlar kullanılır.

CLEVELAND AÇIK KABI İLE PARLAMA VE YANMA NOKTASI DENEYİ

Cihaz:
- Cleveland cihazı: Bu cihaz deney kabı, ısıtma levhası, ısıtıcı ve destekten meydana gelir.
- Kalkan: 46x46x61 cm boyutlarında amyanttan veya saçtan yapılmış, altı üstü ve ön cephesi açıktır.
- Termometre: 6 ila + 400 0C ölçme ağırlığına sahip olmalıdır.
Cihaz, hava akımı olmayan ve kuvvetli ışık gelmeyen bir yere kurulacaktır. Parlama noktasının duyarlıkla tayini için, parlama noktası yaklaşık 17 0C yaklaştığı anda, cihazı sarsmamaya ve soluma ile yanıcı buharların yok edilmemesine dikkat edilmelidir.
Cleveland kabı kullanılmadan önce iyice temizlenmiş olmalıdır.
Termometre, ucu kabın dibinden 6,5 mm yukarda ve kabın yarıçapının ortasına gelecek şekilde dik olarak asılmalıdır.

Deneyin Yapılışı:
Bitümlü malzeme uygun bir akıcılığa kadar (150-170 0C) ısıtıldıktan sonra, kap yüzeyinde hava kabarcıkları görülmeyecek şekilde kabın düzey çizgisine kadar doldurulur.
Deney alevciliğinin çapı 4 mm olmalıdır. Deney başlangıcında uygulanan sıcaklığın hızı, parlama noktasına yaklaşıncaya kadar dakikada 14-17 0C olmalıdır. Parlama noktasına 280C yaklaşıldığı andan başlayarak ısıtma hızı dakikada ortalama 5,5 0C olmalıdır.
Parlama noktasına 280C yaklaşıldığı andan başlayarak termometrenin her 3 0C yükselişinin ardından deney alevciği numunenin üstünden bir kes geçirilir. Alev kabın üzerinde yaklaşık bir saniye içinde geçmelidir.
Numune yüzünün herhangi bir noktasında, parlama görüldüğü anda termometrede okunan sıcaklık parlama noktası olarak kaydedilir. Bazı durumlarda deney alevciliğinin çevresinde oluşan mavimsi alev gerçek parlama ile karıştırmamak gerekir.
Parlama noktası tespit edildikten sonra ısıtmaya aynı hızla devam edilir. Alev temasında numune, 5 saniyeden fazla süre ile yandığı anda termometreden okunan sıcaklık yanma noktası olarak kaydedilir.
Sonuçların Verilmesi:
Barometre basıncına göre düzetme: deney sırasında basınç 715 mm cıva basıncından düşük ise tespit edilmiş parlama noktalarında çizelge-11 de verilen değerler eklenir.

barometre basıncı mm, cıva düzeltme °C

715-635 634-550 2,8 5,5






Deney duyarlığı:
Aynı kişinin yapacağı iki deney arasındaki fark:
Parlama noktasında 8,3 °C
Yanma noktasında 5,5 °C
İki ayrı laboratuarda yapılan deney değerleri arasındaki fark:
Parlama noktası 16,7 °C
Yanma noktasında 11,0°C
Değerlerini aşmamalıdır.





TAGLİABUE AÇIK KABI İLE PARLAMA NOKTASI DENEYİ

Bu yöntem parlama noktası 15-79°C arasında olan bitümlü maddelerin, boyaların, reçine çözeltilerinin ve benzeri malzemelerin parlama noktalarının tayini içindir.
Cihazlar:
 Tagliabue açık parlama kaybı gibidir.
 Termometre : -6 ile +110 °C ölçme aralığına sahip termometredir.
Cihaz düz ve sağlam bir yere oturtulur. Deney süresince ortamın sıcaklığı arasında sabit tutulur.
Deney alevciliğinin metal borusu, boru merkezi kabın kenarından 3 mm yukarı gelecek şekilde olmalıdır.
Termometre, ucu kabın dibinden 6,5 mm yukarda ve kabın yarıçapının ortasına gelecek şekilde olmalıdır.
Deneyin Yapılışı:
Cam numune kabı üst kenar düzeyinin 3,5 mm altına kadar denenecek madde ile doldurulur. Kabın dışında veya üst kenarı üzerinde bitümlü madde bulaşığı varsa yumuşak bir kâğıtla temizlenir.
Banyo, denenecek maddenin beklenen parlama noktasının en az 10 °C altındaki sıcaklıkta su ile doldurulur. Suyun miktarı, banyonun içine daha sonra cam numune kabının yerleştirilmesi ile taşmayacak kadar olmalıdır. Banyo küçük alevli bir bek ısıtılır. Bekin alevi deney süresinde numunenin sıcaklığını dakikada 1 °C yükseltecek şekilde ayarlanır. Parlamada kullanılacak deney alevciliğinin çapı 4 mm olmalıdır.
Parlama noktasının yaklaşık tayini: Numunenin sıcaklığı, beklenen parlama noktasının yaklaşık olarak 10 °C altına gelince deney alevciliği numunenin üzerinden ve numune kabının bir kenarından diğer kenarına olan uzaklığı 1 saniyede geçecek hız ile hareket ettirilir. Aynı işlem numunenin sıcaklığının her 1°C artışı için tekrarlanır. Bu şekilde parlama noktası yaklaşık olarak tayin edilir.

Parlama noktasının tayini: Bundan sonra deney yeni bir numune üzerinde tekrarlanır. Fakat deney alevciliği yukarıda tespit edilen yaklaşık parlama noktasının değerinin 10°C altında başlayarak geçirilmeye başlanır. Ancak deney alevciliğinin ilk 3 uygulaması 2,5 °C lık aralıkta yapılır. Bundan sonra numune sıcaklığının her 1 °C artışında deney alevciliği numunenin üzerinden geçirilmelidir. İlk parlamanın görüldüğü andaki sıcaklık parlama noktası olarak verilir.

Kıvamlı sıvıların parlama noktalarının tayininde deney alevciliği uygulanmadan 15 saniye önce bir cam baget numune içine yaklaşık olarak 15 mm kadar sokulur. Kabın içerisinde bir kenarından diğerine alevciliğin izleyeceği yol boyunca 3-4 defa görülüp getirilerek karıştırılır. Deney alevciliği bundan sonra uygulanır.
Sonuçların Verilmesi:

Yukarıda belirtilen şekilde tayin edilen en az 3 parlama noktası değerlerinin ortalaması olarak verilir.
Aynı kimse tarafından verilen değerler arasındaki fark 2 °C dan fazla olmalıdır.
Ayrı laboratuarlar tarafından verilen değerler arasındaki fark 3 °C dan fazla olmamalıdır.

PENSKY- MARTENS KAPALI KABI İLE PARLAMA NOKTASI DENEYİ

Bu yöntem, yakıt yağları ( fuel oil), makine yağları, süspansiyonlar, deney koşullarında bir yüzey filmi oluşturan sıvılar ve diğer sıvıların penksy-Martens kapalı kabı ile parlama noktalarının ölçülmesini yapar.

Cihazlar:
 Pensky – Martens kapalı kabı
 Termometreler, parlama noktası -7 ila +93 °C arasında olan numuneler için -5 ve +110 °C ağırlığındaki termometre, parlama noktası 110-371 °C arasında olan numuneler için 90-400 °C aralıklı termometreler kullanılır.

Cihaz, sağlam bir düz masaya yerleştirilir. Deney hava akımı olan bir yerde yapılıyorsa gerekli olmamakla birlikte, 3 yandan 46*61 boyutlarında bir kalkanla çevrilmesi uygun olur.

Numunenin Hazırlanması:
Akıcı olmayan numuneler deneyden önce akıcı oluncaya kadar ısıtılır. Bununla birlikte, hiçbir numune gereğinden fazla ısıtılmamalıdır. Sıcaklık hiçbir zaman beklenen parlama noktasının 16°C aşağısından daha yükseğe çıkmamalıdır. İçinde çözülmüş veya serbest su bulunan numunelerinin suyu kalsiyum klorürle veya süzgeç kâğıdı kullanılarak alınabilir.

Deneyin Yapılışı:
Deneye başlamadan önce cihazın tüm parçaları temizlenir ve kurutulur. Deney kabı, denenecek numune ile kabın içindeki çizgiye kadar doldurulur kabın üzerinde kapak kapatılır ve ısıtıcıya yerleştirilir. Termometre yerine konur. Deney alevciği yakılır. Ve çapı 4 mm ayarlanır. Isıtma hızı termometrede sıcaklık dakikada 5-6 °C artacak şekilde olmalıdır. Karıştırıcı dakikada 90-120 devirlik bir hızla döndürülür. Numunenin parlama noktası 104°C aşağıda bekleniyorsa deney alevciliği beklenen parlama noktası 17-28 °C aşağısındaki sıcaklıkta uygulamaya başlanır ve bundan sonra her 1°C sıcaklık yükselmesinde bu işlem tekrarlanır. Deney alevciliği, kapağın üzerinde bulunan ve kapağı ve deney alevciğinin yakıcısını denetleyen kolun kullanılmasıyla uygulanır. Böylece alevcik 0,5 saniyede kabın içine iner ve bu konumda 1 saniye durur ve çabucak ilk konumuna gelir. Deney alevi uygulanırken numune karıştırılmaz. Eğer numunenin parlama noktası 104 °C nin üzerinde ise deney alevciliği yukarda anlatılan içinde beklenen parlama noktasının 17-28 °C aşağısından başlamak üzere her 3 °C lik sıcaklık artışında uygulanır.
Uygulanan deney alevcinin kabın içinde bir parlamaya neden olduğu anda termometrede okunan sıcaklık parlama noktası olarak kabul edilir.

Sonuçların Verilmesi:
Düzeltilmiş parlama noktasının: c+0,003 ( 760-p)

C= gözlenen parlama noktası °C
P= barometrik basınç mm Hg dir.

Düzeltilmiş parlama noktası 0,5 yakınlıkla kaydedilir ve Pensky- Martens kapalı kap parlama noktası olarak verilir.
Aynı kimse tarafından verilen değerler arasındaki fark, parlama noktası 104°C nin altında olan numuneler için 2°C, 104°C nin üstünde olanlar için 5,5°C den fazla olmamalıdır.
Ayrı laboratuar tarafından verilen değerler arasındaki fark parlama noktası 104°C nin altında olan numuneler için 3,5 °C, 104 °C nin üstünde olanlar için 8,5 °C fazla olmamalıdır.















DÜZENLEYEN
Bekir UÇAR
Araştırma Teknisyeni
06-27-2012 09:47 PM
Tüm Mesajlarına Bak Alıntı ile Cevapla
 Teşekkür Edenler: yldrmurat16 , METİN , LiVoRa , TOPRAK , İrfan TEKİN
Yeni Konu Gönder  Yeni Yorum Gönder 


  • Paylaş
  • Konuyu Yazdır
  • Arkadaşına Gönder
  • Konuya Abone Ol
Hızlı Menü: